ઝામર: દ્રષ્ટિનો ચૂપચાપ ચોર. આંખનું દબાણ કોણે મપાવવું જોઈએ?
આંખની મોટાભાગની તકલીફો પોતાની જાતે ખબર પાડે છે: ઝાંખું દેખાવું, દુખાવો, લાલાશ. ઝામર મોટાભાગે એવું નથી કરતો. તે આંખની નસ (ઓપ્ટિક નર્વ), જે તમે જુઓ છો તે મગજ સુધી પહોંચાડે છે, તેને ધીમે ધીમે નુકસાન કરે છે. વ્યક્તિને ખબર પડે ત્યાં સુધીમાં ઘણી દ્રષ્ટિ જતી રહી હોય છે, અને ઝામરથી ગયેલી દ્રષ્ટિ પાછી આવતી નથી.
એટલે જ ઝામરને દ્રષ્ટિનો ચૂપચાપ ચોર કહેવામાં આવે છે, અને એટલે જ તે વહેલો પકડાવો ખૂબ જરૂરી છે.
ઝામર શું છે?
ઝામર (ગ્લોકોમા) એવી તકલીફ છે જેમાં આંખની નસને નુકસાન થાય છે, ઘણીવાર આંખની અંદરનું દબાણ તે આંખ માટે વધારે હોવાથી. સામાન્ય રીતે પહેલાં બાજુની દ્રષ્ટિ જાય છે, એટલે દ્રષ્ટિનું ક્ષેત્ર સાંકડું થતું હોય ત્યારે પણ લાંબા સમય સુધી વાંચવું અને ટીવી જોવું સામાન્ય લાગે છે.
આંખનું દબાણ કોણે મપાવવું જોઈએ?
નીચેમાંથી કંઈ પણ તમને લાગુ પડતું હોય, તો ઝામરની તપાસ કરાવો:
- તમારી ઉંમર 40 થી વધુ છે અને આંખનું દબાણ ક્યારેય મપાવ્યું નથી.
- માતા-પિતા કે ભાઈ-બહેનને ઝામર છે. ઝામર પરિવારમાં ચાલે છે.
- તમને ડાયાબિટીસ કે હાઈ બ્લડ પ્રેશર છે.
- તમારે ચશ્માના મોટા માઈનસ નંબર છે.
- તમે લાંબા સમયથી સ્ટીરોઈડ ગોળી, ઇન્જેક્શન કે ટીપાં લો છો.
- ભૂતકાળમાં આંખમાં ઈજા થઈ હતી.
40 વર્ષ પછી, બરાબર દેખાતું હોય તો પણ દર એક-બે વર્ષે આંખની તપાસ કરાવવાની ટેવ સારી છે.
તરત ધ્યાન આપવા જેવાં લક્ષણો
ઝામરનો એક પ્રકાર (એંગલ-ક્લોઝર) અચાનક થઈ શકે છે. આમાંથી કંઈ પણ થાય તો એ જ દિવસે આંખના ડૉક્ટર પાસે જાઓ:
- આંખમાં ભારે દુખાવો અને લાલાશ
- અચાનક ઝાંખું દેખાવું, અથવા લાઇટની આસપાસ મેઘધનુષ જેવાં કૂંડાળાં
- આંખના દુખાવા સાથે માથું દુખવું, ઉબકા કે ઊલટી
ઝામરની તપાસ કેવી રીતે થાય છે
તપાસમાં દુખાવો થતો નથી: આંખનું દબાણ માપવું, આંખની નસ જોવી, અને જરૂર હોય તો દ્રષ્ટિ-ક્ષેત્રની તપાસ અને નસના સ્કેન.
ઝામરની સારવાર
સારવારનો હેતુ આંખનું દબાણ ઘટાડીને બાકી રહેલી દ્રષ્ટિ બચાવવાનો છે.
- રોજ નાખવાનાં ટીપાં સામાન્ય રીતે પહેલી સારવાર હોય છે.
- ઝામરના કેટલાક પ્રકારોમાં લેસર સારવાર મદદ કરે છે.
- ટીપાં અને લેસર પૂરતાં ન હોય ત્યારે ઓપરેશન કરવામાં આવે છે.
ઝામરમાં જીવનભર કાળજી જોઈએ. દર્દી સૌથી અગત્યનું એ કરી શકે કે ટીપાં બરાબર સલાહ મુજબ નાખે અને નિયમિત તપાસ માટે આવે.
એક સામાન્ય ભૂલ
ઘણા દર્દીઓ સારું લાગે ત્યારે, કે તપાસમાં દબાણ નોર્મલ આવે ત્યારે ટીપાં બંધ કરી દે છે. દબાણ નોર્મલ હોવું એટલે સામાન્ય રીતે ટીપાં કામ કરે છે. ડૉક્ટરને પૂછ્યા વગર ઝામરનાં ટીપાં ક્યારેય બંધ કે બદલશો નહીં.
હવે શું કરવું
તમારી ઉંમર 40 થી વધુ હોય, ડાયાબિટીસ હોય કે પરિવારમાં કોઈને ઝામર હોય, તો આંખનું દબાણ મપાવવા ફોન કે વોટ્સએપ કરીને બુક કરો. મહેસાણા જિલ્લા કે બીજા ગામ-શહેરથી આવતા હો, તો પહેલાં ફોન કરો, અમે ક્લિનિકનું સરનામું અને સમય આપીશું.