ડાયાબિટીસ અને તમારી આંખ: દર વર્ષે આંખની તપાસ કેમ જરૂરી છે
ગુજરાતમાં ડાયાબિટીસ ખૂબ સામાન્ય છે, અને ડાયાબિટીસવાળા ઘણા લોકો દ્રષ્ટિમાં ફેરફાર ન થાય ત્યાં સુધી આંખની તપાસ કરાવતા નથી. ત્યાં સુધીમાં થોડું નુકસાન થઈ ચૂક્યું હોય એવું બની શકે. સારી વાત એ છે કે ડાયાબિટીસથી થતી આંખની મોટાભાગની તકલીફો સાદી, દુખાવા વગરની તપાસથી વહેલી પકડાઈ શકે છે.
ડાયાબિટીસ આંખને કેવી રીતે અસર કરે છે
ઘણાં વર્ષ સુધી લોહીમાં વધારે સુગર રહેવાથી આંખને ઘણી રીતે નુકસાન થઈ શકે છે:
- રેટિના (પડદો): આંખની પાછળની ઝીણી રક્તવાહિનીઓમાંથી લોહી કે પ્રવાહી ઝરી શકે અથવા તે બંધ થઈ શકે. આને ડાયાબિટિક રેટિનોપથી કહે છે, અને શરૂઆતમાં સામાન્ય રીતે કોઈ લક્ષણ દેખાતું નથી.
- મોતિયો: ડાયાબિટીસવાળા લોકોને મોતિયો વહેલો આવવાની શક્યતા રહે છે.
- ઝામર: ડાયાબિટીસવાળા લોકોમાં ઝામરનું જોખમ વધારે હોય છે.
- બદલાતી દ્રષ્ટિ: સુગર ઉપર-નીચે થાય ત્યારે થોડા સમય માટે ઝાંખું દેખાઈ શકે અને ચશ્માના નંબર બદલાતા હોય એવું લાગે.
લક્ષણોની રાહ કેમ ન જોવી
ડાયાબિટીસની આંખની બીમારી આગળ વધે ત્યાં સુધી ઘણીવાર ચૂપ રહે છે. આંખની પાછળ ફેરફાર થતા હોય ત્યારે પણ દ્રષ્ટિ બિલકુલ સામાન્ય લાગી શકે. એટલે જ બરાબર દેખાતું હોય તો પણ નિયમિત તપાસ જરૂરી છે.
આંખની તપાસ કેટલી વાર કરાવવી?
- ડાયાબિટીસ હોય તો ઓછામાં ઓછું વર્ષમાં એક વાર, અથવા આંખના ડૉક્ટર કહે તેટલી વાર તપાસ કરાવો.
- ડાયાબિટીસવાળી સગર્ભા મહિલાઓને વધુ વાર તપાસની જરૂર પડી શકે.
- દ્રષ્ટિ બદલાય, કાળાં ટપકાં કે તરતી વસ્તુઓ દેખાય, કે ઝાંખું દેખાય અને સાફ ન થાય, તો વહેલી તપાસ કરાવો.
તપાસમાં શું થાય છે
તપાસમાં દુખાવો થતો નથી. આંખની પાછળનો ભાગ બરાબર જોવા માટે કીકી પહોળી કરવાનાં ટીપાં નાખી શકાય. આ ટીપાંથી થોડા કલાક ઝાંખું દેખાઈ શકે, એટલે કોઈને સાથે લાવજો અને વાહન ચલાવવાનું ટાળજો.
આંખ બચાવવા તમે શું કરી શકો
- સુગર, બ્લડ પ્રેશર અને કોલેસ્ટ્રોલ ડૉક્ટર કહે તે મર્યાદામાં રાખો.
- ડાયાબિટીસની દવાઓ નિયમિત લો.
- ધૂમ્રપાન ન કરો.
- સારું લાગતું હોય તો પણ વર્ષની આંખની તપાસ ચૂકશો નહીં.
હવે શું કરવું
ડાયાબિટીસ હોય અને આ વર્ષે આંખની તપાસ ન કરાવી હોય, તો બુક કરવા ફોન કે વોટ્સએપ કરો. તાજેતરના સુગરના રિપોર્ટ અને દવાઓની યાદી સાથે લાવજો.